İçerik Etiketi Nasıl Okunur? Lif Yüzdeleri ve Yönetmelik
Buyukbeden.net Editör EkibiYayın sorumlusu: BigBangYayın 4 dk okuma
Kısa cevap
İçerik etiketi, giysinin hangi liflerden ve hangi oranda yapıldığını kütlece büyükten küçüğe sıralar. Türkiye'de bu, 25 Nisan 2015 tarihli ve AB 1007/2011 ile uyumlu yönetmelikle düzenlenir: etiket Türkçe de düzenlenir, yalnız resmi lif adları kullanılır, "%100" ifadesi yalnız tek lifli üründe yazılabilir. İlk sıradaki lif, giysinin genel davranışını büyük ölçüde belirler.
İçerik etiketi ne anlatır?
Giysinin iç etiketinde iki ayrı bilgi bulunur: lif içeriği (bileşim) ve bakım sembolleri. Bu sayfa birincisini anlatır; semboller için bakım etiketi sembolleri sayfasına bakın.
İçerik bilgisi, "%95 pamuk %5 elastan" gibi bir ifadeyle giysinin hangi liflerden, hangi oranda yapıldığını söyler. Bu bilgi kumaşın nasıl hissettireceğini, ne kadar esneyeceğini, terlediğinizde nasıl davranacağını ve nasıl yıkanacağını büyük ölçüde belirler.
Türkiye'de hangi kurallar geçerli?
Türkiye'de tekstil etiketlemesi, 25 Nisan 2015 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 29337) yayımlanan "Tekstil Elyaf İsimleri ve Tekstil Ürünlerinin Elyaf Kompozisyonlarıyla İlgili Etiketleme ve İşaretleme Hakkındaki Yönetmelik" ile düzenlenir. Yönetmelik AB'nin 1007/2011 sayılı tüzüğüyle uyumludur. Ticaret Bakanlığı'nın ürün kurallarına göre etiket kalıcı, okunaklı, görünür ve erişilebilir olmalıdır.
| Kural | Türkiye yönetmeliği | Okurken anlamı |
|---|---|---|
| Dil | Etiket Türkçe de düzenlenir (Md. 17) | Yabancı dildeki bileşimi Türkçesiyle karşılaştırabilirsiniz |
| Lif adları | Yalnız yönetmelik ekindeki adlar kullanılır | "Elastan" resmi addır; "likra" marka, "spandex" ABD adıdır |
| "%100", "saf", "tamamen" | Yalnız tek lifli ürünlerde (Md. 8) | "%100 pamuk" yazıyorsa başka lif katılmamıştır (toleranslar hariç) |
| Sıralama | Kütlece büyükten küçüğe (Md. 10) | İlk lif baskın liftir |
| "Diğer lifler" | Tek tek %5 altı veya toplam %15'e kadar olanlar toplu yazılabilir | Küçük yardımcı lifler |
| Astar ve bileşenler | Ana astar her zaman beyan edilir; astar olmayan ve ağırlığın %30'undan az bileşen için ayrı beyan gerekmez (Md. 12) | "Dış kumaş" ve "astar" ayrı yazılabilir |
| Toleranslar | Kaçınılmaz yabancı lif %2 (karde üründe %5); etiket–analiz farkı %3'e kadar (Md. 20) | Küçük sapmalar hata sayılmaz |
AB tüzüğü ayrıca süs liflerinin ağırlığın %7'sine, antistatik liflerin %2'sine kadar hesaba katılmayabileceğini ve marka adının bileşimin hemen önünde veya arkasında yer alabileceğini belirtir. Bileşim bilgisinin internette satın almadan önce gösterilmesi de AB kuralıdır.
Lif yüzdeleri nasıl yorumlanır?
- İlk lifi bulun: giysinin genel davranışı (his, nem emme, kırışma) büyük ölçüde ondan gelir.
- Elastan var mı bakın: az oranda bile esneme ve toparlanma kazandırır.
- Sentetik oranına bakın: polyester, akrilik ve poliamid nemi az emer, ama dayanıklılık ve çabuk kuruma katar.
- Selüloz liflerini fark edin: viskon, modal ve lyocell nemi çok iyi emer; viskon ıslakken zayıflar.
- Bakımı baskın life ve bakım etiketine göre yapın; en hassas lifin sınırını da göz önüne alın.
Örnek etiketler
| Etiket | Ne anlamalı |
|---|---|
| %100 pamuk | Nem emer, serin; az esner, kırışabilir ve çekebilir. Bkz. pamuk |
| %95 pamuk %5 elastan | Pamuk tutumu ve emiciliği, elastandan esneme ve geri dönüş; klorlu ağartıcı yok |
| %65 polyester %35 viskon | Polyester baskın: bakım ona göre, ama viskon kısmı ısıya ve ıslakken zayıflamaya dikkat ister |
| %50 akrilik %50 yün | Yün sıcaklık ve şekil koruma, akrilik hafiflik; boncuklanma ve güveye dikkat |
| Dış kumaş %100 polyester, astar %100 viskon | Dış yüz dayanıklı ve kırışmaz, astar tene serin ve nem emici |
Karışımların neyi değiştirdiğini ayrıntılı olarak kumaş karışımları sayfasında anlattık.
Satın alırken içerik etiketine neden bakmalı?
- Konfor: Sıcak havada terlemeyi azaltmak isteyenler için nem emici liflerin oranı önemlidir; bkz. ter ve kumaş.
- Esneme: Pantolon ve jeanlerde elastan olup olmaması, oturup kalkarken rahatlığı ve kalıbın gün içinde ne kadar bollaşacağını etkiler.
- Bakım: "Yalnız kuru temizleme" isteyen bir ürün sık giyilecekse pratik olmayabilir.
- Kalite ipucu: İçerik tek başına kaliteyi göstermez; iplik, örgü/dokuma sıklığı ve dikiş de önemlidir. Bkz. kaliteli kıyafet nasıl anlaşılır.
Sık sorulan sorular
Etikette lifler neden belli bir sırayla yazılır?
Türkiye'deki yönetmeliğe (Md. 10) göre lifler kütlece büyükten küçüğe sıralanır. Bu yüzden ilk sıradaki lif üründe en çok bulunan liftir ve davranışı en çok o belirler.
Etikette "diğer lifler" yazıyor, bu ne demek?
Yönetmeliğe göre tek tek %5'in altında kalan veya toplamı %15'e kadar olan lifler "diğer lifler" başlığı altında toplu yazılabilir. Bu genellikle küçük miktarlardaki yardımcı liflerdir.
Likra yazan etiket doğru mu?
Resmi lif adı "elastan"dır. LYCRA® bir marka adıdır; AB kuralına göre marka adı bileşimin hemen önünde veya arkasında yer alabilir, ama lif adının yerine geçmez.
Etiketteki oran ile gerçek oran farklı olabilir mi?
Yönetmelik bazı toleranslar tanır: üretimde kaçınılmaz yabancı lif payı %2 (karde üründe %5), etiketteki oran ile analiz sonucu arasında %3'e kadar fark kabul edilir.
Astarın içeriği de yazılmak zorunda mı?
Ana astar her zaman ayrıca beyan edilir. Astar olmayan ve ürün ağırlığının %30'undan az olan bileşenler için ayrı beyan gerekmez.
Online alışverişte içerik bilgisi gösterilmeli mi?
AB yönetmeliğine (Md. 16) göre lif bileşimi internette satın almadan önce de gösterilir. Ürün sayfasında içerik bilgisini bulamazsanız satıcıya sormak en güvenli yoldur.
Kaynaklar
- Tekstil elyaf isimleri ve etiketleme yönetmeliği, Resmî Gazete 25.04.2015, sayı 29337 · Mevzuat · kontrol:
- Ticaret Bakanlığı ürün kuralları – tekstil · Mevzuat · kontrol:
- AB Yönetmeliği 1007/2011 (tekstil lif adları ve etiketleme) · Mevzuat · kontrol:
- AB 1007/2011 Md. 9 – çok lifli ürünler · Mevzuat · kontrol:
- AB 1007/2011 Md. 10 – süs ve antistatik lifler · Mevzuat · kontrol:
- AB 1007/2011 Md. 16 – marka adı ve satıştan önce gösterim · Mevzuat · kontrol:
- AB 1007/2011 Md. 20 – toleranslar · Mevzuat · kontrol:
- AB 1007/2011 Ek I – lif adları · Mevzuat · kontrol:
Hazırlayan
Buyukbeden.net Editör Ekibi; beden, kumaş, stil ve alışveriş rehberlerini hazırlar. Beden tabloları ve teknik bilgiler yalnız kaynağı gösterilerek yayımlanır, kaynağı doğrulanamayan bilgi yazılmaz.
Yayın sorumlusu: BigBang (Kurucu ve yayın sorumlusu)
Son güncelleme:
Bunu da okuyun
İlgili kumaşlar
Pamuk Nedir? Özellikleri, Bakımı ve Kullanımı
Pamuk, pamuk bitkisinin kozasından elde edilen doğal bir liftir. Nemi iyi emer, sıcakta serin tutar, yıkamaya dayanır; kolay kırışır ve çekebilir.
Elastan Nedir? Likra ile Farkı, Özellikleri ve Bakımı
Elastan, büyük oranda poliüretandan oluşan, çok yüksek esneme kapasitesine sahip sentetik bir liftir. Likra (LYCRA®) bu lifin tescilli bir marka adıdır.
Polyester Nedir? Terletir mi? Özellikleri ve Bakımı
Polyester güçlü, çabuk kuruyan ve kırışmayan sentetik bir liftir. Nem emiciliği düşük olduğu için sıcakta terletebilir; bakımı kolaydır.
Viskon Nedir? Özellikleri, Bakımı ve Kullanımı
Viskon, doğal selülozdan üretilen rejenere bir liftir. Yumuşak, dökümlü ve serin tutar; ıslakken zayıfladığı için yıkama ve kurutmada özen ister.